Kafelerde Ciro Krizi: Uzaktan Çalışma "Laptop Ekonomisi" Yarattı

Pandemi döneminde yaygınlaşan ve sonrasında hibrit ile serbest çalışma modelleriyle kalıcı hale gelen uzaktan çalışma sistemi, hizmet sektöründe yeni bir tartışmayı beraberinde getirdi. Bu değişim, şehir yaşamında "laptop ekonomisi" olarak adlandırılan yeni bir gerilimin ortaya çıkmasına neden oldu. İstanbul'daki kafelerde masalar bilgisayarlı müşterilerle dolarken, işletmeler ciro krizi yaşıyor.

Kafelerde Artan Maliyetler ve Masa İşgali Sorunu

İstanbul'da özellikle Beşiktaş, Kadıköy ve Şişli gibi yoğun ilçelerde bulunan kafeler, sabahın erken saatlerinden itibaren bilgisayarıyla çalışan müşteriler tarafından dolduruluyor. Ancak yükselen kira bedelleri, personel giderleri ve enerji maliyetleri nedeniyle işletmeler, masaların uzun süre aynı kişiler tarafından kullanılmasına karşı çeşitli önlemler almaya başladı.

Türkiye Gazetesi'nden Kaan Zenginli'nin haberine göre, İstanbul merkezli bir kahve zincirinde bölge müdürü olarak görev yapan Hakan Ateş, işletmeler açısından mevcut tablonun sürdürülebilir olmadığını belirtti. Ateş, "Eskiden bir masaya gün içinde ortalama beş ila altı farklı müşteri otururdu. Şimdiki düzende ise sabah saat dokuzda en ucuz filtre kahveyi alıp prize yakın masaya oturan bir yazılımcı veya öğrenci, akşam saat beşe kadar o masayı tamamen kilitliyor" dedi.

• Uzun süre masa işgali ve düşük sipariş.
• Kesintisiz elektrik ve Wi-Fi kullanımı.
• Gerçek müşterilerin yer bulamaması.
• Sosyal medya içerik üreticilerinin sipariş vermeden mekânı kullanması.

İşletmelerin Hayatta Kalma Mücadelesi ve Aldığı Önlemler

Hakan Ateş, işletmelerin her ay yüz binlerce lira kira, stopaj ve personel maaşı ödediğini vurguladı. İçerisi insanla dolu görünse de gün sonunda kasaya giren paranın yok denecek kadar az kaldığını ifade etti. Bu yüzden prizleri kapatmak veya Wi-Fi şifrelerini süreye bağlamak, işletmeler için bir tercih değil, "hayatta kalma mecburiyeti" hâline geldiğini belirtti.

Uzaktan Çalışanların Bakış Açısı ve Talepleri

Öte yandan, ev ile ofis arasında çalışan ve bütçesini korumaya çalışan uzaktan çalışanlar, kafeleri zorunlu bir çalışma alanı olarak görüyor. Yaklaşık üç yıldır bir yazılım şirketinde uzaktan çalışan kıdemli arayüz tasarımcısı Burak Tan, evde tek başına çalıştığında kışın doğal gaz, yazın klima ve gün boyu açık kalan bilgisayar ile monitör yüzünden elektrik faturasının ikiye katlandığını söyledi. Ayrıca tüm gün dört duvar arasında kalmanın insan psikolojisini ciddi anlamda depresif bir noktaya sürüklediğini ekledi.

Burak Tan, kafeye gittiğinde hem insan yüzü gördüğünü hem de çalışma konsantrasyonunun arttığını ifade etti. "Evet, bir kahve alıp uzun süre oturduğumuz gerçektir ancak biz de her gün dışarıda yer alan ortak çalışma alanlarına binlerce lira üyelik ücreti verebilecek bir ekonomik güçte değiliz" dedi. Mekânların prizleri bantlaması ya da laptop yasaktır diyerek kendilerini kapıdan çevirmesinin çok kırıcı bir yaklaşım olduğunu düşünen Tan, çözümün dışlamak değil, "belki de sadece laptoplu müşterilere özel masalar ve alanlar oluşturmak" olabileceğini önerdi.

Kafelerde Uygulanan Yeni Kurallar ve Çözümler

Artan maliyetler nedeniyle birçok işletme yeni uygulamalara yöneliyor. Bazı kafelerde internet erişimi süreyle sınırlandırılırken, sipariş fişlerinde yer alan Wi-Fi şifreleri yalnızca bir buçuk saat boyunca kullanılabiliyor. Süre dolduğunda sistem bağlantıyı otomatik olarak kesiyor.

Bunun yanında çok sayıda işletme, müşterilerin uzun süreli enerji kullanımını engellemek amacıyla prizleri devre dışı bırakıyor. Bazı noktalarda prizler kapatılırken, bazı işletmelerde ise şarj hizmeti ücretli istasyonlar üzerinden sunuluyor. Özellikle hafta sonu yoğunluğunda masa sirkülasyonunu artırmak isteyen kafeler, belirli bir sürenin üzerinde kalan müşterilerden ek sipariş talep ediyor. Bazı işletmelerde her iki saatte bir yeni ürün sipariş edilmesi şartı uygulanıyor.