İHA'lara Dijital Takip Dönemi Başlıyor: Tüm Uçuşlar Merkezden İzlenecek

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), son dönemde sayıları ve kullanımları artan İHA'lara yönelik "İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı" taslağını kamuoyu görüşüne sundu. Bu taslak, İHA'ların tasarımı, üretimi, piyasaya arzı ve Türk hava sahasında işletilmesine ilişkin emniyet, güvenlik ile teknik usul ve esasları yeniden düzenlemeyi hedefliyor.

İHA Operasyonları Üç Farklı Kategoriye Ayrılıyor

Yeni düzenlemeye göre, İHA operasyonları risk seviyelerine göre açık, özel ve sertifikalı olmak üzere üç ana kategoriye ayrılacak. Özellikle sertifikalı kategoride yer alan İHA'lar, kalabalık insan grupları üzerinden uçuş yapabilecek ve insan veya tehlikeli madde taşımacılığında kullanılabilecek.

Tarım ve Orman Bakanlığı'nca ruhsatlandırılmış İHA sistemleri ile izin verilen bitki koruma ürünlerinin uygulanması, tehlikeli madde taşımacılığı kapsamında değerlendirilmeyecek. Ayrıca, sertifikalı kategorideki İHA'lar için SHGM tarafından uçuşa elverişlilik sertifikası düzenlenecek.

İHATTYS ile İHA Trafiği Merkezi Olarak İzlenecek

Türkiye'de İHA sistemlerine ilişkin tescil, kayıt, denetim ve yetkilendirme süreçlerini yürütecek yetkili otorite olan SHGM, İHA Trafik Takip ve Yönetim Sistemi (İHATTYS)'ni kuracak ve işletecek. Bu sistem sayesinde, İHA trafiği anlık olarak izlenip yönetilebilecek ve uçuş emniyeti tespitleri merkezi bir yapıdan gerçekleştirilebilecek.

• Kayıtlı İHA'ların anlık konum ve uçuş durum bilgisini izlemek.
• Coğrafi bölge verilerini işleticilere dijital formatta yayımlamak ve gerçek zamanlı güncellemek.
• Uçuş izni başvurularını, onaylarını ve iptallerini çevrim içi ve belgelenebilir biçimde kayıt altına almak.
• Aynı hava sahasını aynı anda talep eden birden fazla İHA arasında çatışma tespiti yaparak işleticileri uyarmak.

Yaptırımlar, Sorumluluklar ve Yaş Sınırı

Talimatta belirtilen usul ve esaslara aykırı hareket edenler hakkında 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu'nun ilgili ceza hükümleri uygulanacak. Genel Müdürlük, emniyet denetimleri sonucu gereklilikleri karşılamadığı tespit edilen işleticilerin operasyonel yetkilendirmelerini askıya alabilecek veya iptal edebilecek.

Kurumdan gerekli izinler alınmadan veya belirlenen sahalar dışına çıkılarak gerçekleştirilen uçuşlarda idari yaptırım işlemleri başlatılacak ve suç teşkil eden fiiller için Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulacak. İşletici ve pilot, İHA'nın terör ve yasa dışı kullanımına karşı tedbir almakla yükümlü olacak; mahremiyet ihlalinde Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanacak.

Açık ve özel kategorilerde İHA kullanacak uzaktan pilotlar için yaş sınırı on altı olarak belirlendi. Ancak "C0 sınıfı" İHA'ların işletilmesinde veya azami kalkış ağırlığı beş yüz gramın altındaki İHA'ların kullanımında, on altı yaşından büyük yetkin pilotun doğrudan denetimi altında yapılan uçuşlarda asgari yaş sınırı aranmayacak.

Başka bir ülkede tescilli İHA işleticileri, Türk hava sahasında operasyon yapmak istediklerinde tescil edildiği ülkenin otoritesinden aldığı geçerli operasyonel yetkilendirmeyi ve Genel Müdürlükçe talep edilen risk analizlerini sunmak zorunda olacak. Yabancı tescilli İHA'ların Türk hava sahasında gerçekleştireceği her türlü operasyon, en az yirmi gün önce Genel Müdürlüğe başvuru yapılması ve izin alınması şartına bağlanacak.