Dünya'nın Dönüş Hızı Değişiyor: Bilim İnsanları Nedeni Açıkladı

Viyana Üniversitesi ile ETH Zurich araştırmacılarının yürüttüğü yeni bir çalışma, Dünya'nın dönüş hızındaki değişimin son 3 virgül 6 milyon yılda eşi benzeri görülmemiş bir seviyeye ulaştığını ortaya koydu. Bilim insanları, bu durumun arkasındaki en önemli nedenin insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle hızlanan buzul erimeleri olduğunu belirtiyor.

Dünya'nın Dönüş Hızındaki Değişimin Mekanizması

Uzmanlara göre Grönland ve Antarktika'da eriyen buzullar, Dünya üzerindeki kütle dağılımını değiştiriyor. Kutuplarda depolanan dev buz kütleleri eridikçe okyanuslara karışıyor ve su kütlesi ekvatora doğru yayılıyor. Bunun sonucunda gezegenin dönüş dinamikleri de etkileniyor.

Bilim insanları bu durumu artistik buz patencisinin dönüş hareketine benzetiyor. Bir patenci kollarını açtığında dönüşü yavaşlar; benzer şekilde kütlenin Dünya üzerinde farklı bölgelere yayılması da gezegenin dönüş hızını azaltıyor.

İnsan Etkisinin Boyutu ve Çarpıcı Örnekler

Araştırmanın yazarlarından ETH Zurich Uzay Jeodezisi Profesörü Benedikt Soja, yaşanan değişimin boyutunu çarpıcı bir örnekle anlattı. Soja, gün uzunluğundaki değişimin ortaya çıkabilmesi için yaklaşık bin gigaton buzun kutuplardan okyanuslara taşınması gerektiğini söyledi.

Profesör Soja, "Bu miktardaki buzu New York'un üzerine yerleştirseydik, Everest Dağı'ndan daha yüksek, yaklaşık on kilometre yüksekliğinde dev bir buz küpü oluşurdu" ifadelerini kullandı. Araştırmaya göre iklim değişikliği nedeniyle Dünya'da bir günün süresi her yüzyılda yaklaşık 1 virgül 33 milisaniye uzuyor.

• Dünya'nın dönüş hızı, son 3 virgül 6 milyon yılın en güçlü değişimini yaşıyor.
• İnsan kaynaklı iklim değişikliği ve buzul erimeleri, bu değişimin ana nedeni.
• Gün uzunluğu, her yüzyılda yaklaşık 1 virgül 33 milisaniye uzamakta.
• Eriyen buzullar, gezegenin kütle dağılımını değiştirerek dönüşü yavaşlatıyor.
• Bu değişim, GPS ve uydu navigasyonu gibi hassas teknolojiler için kritik önem taşıyor.

Bilimsel Yöntemler ve Gelecek Öngörüleri

Araştırmacılar, Dünya'nın geçmişteki dönüş hızını anlayabilmek için bentik foraminifer adı verilen mikroskopik deniz canlılarının fosilleşmiş kabuklarını inceledi. Bu canlıların kabuklarında saklanan kimyasal veriler sayesinde milyonlarca yıl önceki deniz seviyeleri ve iklim koşulları hakkında bilgi elde edildi.

Araştırma ekibi ayrıca özel olarak geliştirilen yapay zeka destekli bir algoritma kullanarak geçmiş dönemlerdeki değişimleri günümüz verileriyle karşılaştırdı. Sonuçlar, günümüzde yaşanan değişimin jeolojik ölçekte sıra dışı bir seviyeye ulaştığını gösterdi.

Bilim insanlarına göre mevcut emisyon seviyeleri devam ederse, iklim değişikliği yüzyılın sonuna kadar Dünya'nın dönüşünü etkileyen en önemli faktörlerden biri haline gelebilir. Araştırmacılar, bazı senaryolarda bu etkinin Dünya'nın dönüşünü milyonlarca yıldır etkileyen Ay'ın kütle çekim etkisini bile geride bırakabileceğini belirtiyor.

Profesör Soja, geçmişte benzer bir durumun yaklaşık iki milyon yıl önce yaşandığını ancak bunun tamamen doğal süreçlerin sonucu olduğunu ifade etti. Soja, "O dönemde olağanüstü koşulların bir araya gelmesiyle benzer bir tablo oluşmuştu. Günümüzde ise insan faaliyetleri aynı etkiyi yalnızca bir yüzyıl içinde yaratıyor" dedi.

Uzmanlar, milisaniyelik değişimlerin günlük yaşamda hissedilmeyeceğini ancak modern teknolojiler açısından büyük önem taşıdığını vurguluyor. GPS navigasyon sistemleri, uydular ve uzay araçlarının yönlendirilmesi gibi sistemler son derece hassas zaman ölçümlerine dayanıyor.

Soja, "Bir milisaniye önemsiz gibi görünebilir ancak GPS navigasyonu veya uzay görevleri gibi ultra hassas sistemlerde kritik öneme sahiptir" değerlendirmesinde bulundu. Araştırmanın baş yazarı Mostafa Kiani Shahvandi ise ortaya çıkan sonuçların insan faaliyetlerinin gezegen üzerindeki etkisini gözler önüne serdiğini söyledi.

Bilim insanlarına göre bugün yaşanan süreç yalnızca iklim değişikliğinin değil, aynı zamanda insanlığın Dünya'nın temel fiziksel işleyişi üzerindeki etkisinin de bir göstergesi. Benedikt Soja, araştırmanın en dikkat çekici sonucunu ise şu sözlerle özetledi: "İnsanlığın gezegen üzerindeki etkisi artık o kadar büyük ki, Dünya'nın dönüş şeklini bile değiştirebiliyor."