\n

BM: Basra Körfezi bölgesindeki askeri yığılmadan dolayı gerçekten çok endişeliyiz

Birleşmiş Milletler (BM), Orta Doğu’da tırmanan gerilimin merkez üssü haline gelen Basra Körfezi bölgesindeki askeri hareketliliğe ilişkin kritik bir uyarıda bulundu. BM Genel Sekreterliği tarafından yapılan açıklamada, bölgeye yönelik artan askeri yığılmanın ve stratejik unsurların konuşlandırılmasının, halihazırda kırılgan olan güvenlik dengelerini her an bozabileceği vurgulandı. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri’ne (ABD) ait USS Abraham Lincoln (CVN 72) uçak gemisi ve beraberindeki görev grubunun bölgeye sevk edilmesi, uluslararası toplumda “yanlış hesaplama” riskine dair endişeleri en üst seviyeye çıkardı.

BM yetkilileri, bölgedeki askeri varlığın artmasının sadece diplomatik süreçleri zorlaştırmakla kalmadığını, aynı zamanda kontrol dışı bir çatışma sarmalını tetikleyebileceğini belirtti. Yapılan resmi açıklamada, “Basra Körfezi bölgesindeki askeri yığılmadan dolayı gerçekten çok endişeliyiz. Mevcut durum, en ufak bir provokasyonun veya yanlış anlaşılmanın geri dönülemez sonuçlar doğurabileceği bir noktaya evrilmiştir” ifadelerine yer verildi. Bu uyarı, bölgedeki aktörlerin askeri kapasitelerini artırdığı ve karşılıklı tehdit dilinin sertleştiği bir dönemde geldi.

Bölgesel Gerilim ve Askeri Hareketliliğin Arka Planı

Orta Doğu’da son aylarda yaşanan gelişmeler, küresel güçlerin bölgedeki askeri varlıklarını yeniden tahkim etmesine neden oldu. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), USS Abraham Lincoln uçak gemisinin bölgeye intikalini, müttefiklerin güvenliğini sağlamak ve olası saldırılara karşı caydırıcılık oluşturmak amacıyla gerçekleştirdiğini savunuyor. Ancak bu hamle, bölgedeki rakip güçler tarafından bir tehdit ve tırmandırma çabası olarak algılanıyor. BM, bu tür stratejik sevkiyatların bölgedeki tansiyonu düşürmek yerine, taraflar arasındaki güvensizliği derinleştirdiğine dikkat çekiyor.

Basra Körfezi, dünya petrol ticaretinin en önemli geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’na ev sahipliği yapması nedeniyle stratejik bir öneme sahip. Bölgedeki askeri yığılma, sadece siyasi bir kriz değil, aynı zamanda küresel enerji güvenliğini de tehdit eden bir unsur olarak değerlendiriliyor. BM raporları, bölgedeki gemi trafiğinin ve askeri devriyelerin yoğunlaşmasının, sivil denizcilik faaliyetleri üzerinde de baskı oluşturduğunu ortaya koyuyor. Diplomatik kaynaklar, askeri güç gösterilerinin çözüm yerine yeni kriz alanları yarattığı konusunda hemfikir.

Öte yandan, bölgedeki yerel aktörlerin de savunma sistemlerini modernize etmesi ve tatbikatlarını sıklaştırması, Basra Körfezi’ni adeta bir barut fıçısına dönüştürmüş durumda. BM, tüm tarafları azami itidal göstermeye ve askeri retorikten kaçınmaya çağırırken, diyalog kanallarının açık tutulmasının hayati önem taşıdığını hatırlatıyor. Uzmanlar, USS Abraham Lincoln gibi devasa bir askeri gücün bölgedeki varlığının, güç dengelerini tek taraflı olarak değiştirdiğini ve bunun da karşı hamleleri beraberinde getirdiğini belirtiyor.

Birleşmiş Milletler’den İtidal ve Diplomasi Çağrısı

Birleşmiş Milletler, Basra Körfezi’ndeki krizin çözümü için askeri yöntemlerin değil, uluslararası hukuk çerçevesinde yürütülecek diplomatik müzakerelerin esas alınması gerektiğini savunuyor. BM Genel Sekreter Sözcülüğü, bölgedeki tüm aktörlere seslenerek, gerilimi düşürecek somut adımların atılması gerektiğini vurguladı. Açıklamada, “Bölgenin daha fazla silaha veya askeri birliğe değil, güven artırıcı önlemlere ve siyasi iradeye ihtiyacı var” denildi. BM’nin bu çıkışı, bölgedeki askeri tırmanışın insani ve ekonomik maliyetlerinin altını çiziyor.

BM’nin endişelerinin temelinde, bölgedeki karmaşık ittifak yapısı ve vekalet savaşlarının doğrudan bir çatışmaya dönüşme potansiyeli yatıyor. Özellikle insansız hava araçları (İHA) ve füze sistemlerinin yoğun olarak kullanıldığı bir ortamda, askeri yığılmanın hedef gözetmeksizin büyük bir yıkıma yol açabileceği ifade ediliyor. BM, bölgesel güvenlik mimarisinin ancak kapsayıcı bir diyalogla inşa edilebileceğini, askeri baskı politikalarının ise geçmişte olduğu gibi bugün de kalıcı bir barış getirmeyeceğini hatırlatıyor.

Uluslararası toplumun büyük bir kısmı da BM’nin bu endişelerini paylaşıyor. Avrupa Birliği ve diğer bölgesel güçler, Basra Körfezi’nde seyrüsefer serbestisinin korunması gerektiğini savunurken, bunun askeri bir çatışma yoluyla değil, uluslararası anlaşmalar yoluyla güvence altına alınması gerektiğini belirtiyor. BM, krizin derinleşmemesi için koordineli bir uluslararası çabanın şart olduğunu ve tarafların masaya dönmesi için gerekli zeminin oluşturulması gerektiğini savunuyor.

Stratejik Dengeler ve Küresel Güvenlik Yansımaları

Basra Körfezi’ndeki askeri yığılma, sadece bölgesel bir sorun olmanın ötesinde, küresel jeopolitik dengeleri de doğrudan etkiliyor. ABD’nin uçak gemisi sevkiyatı, bölgedeki güç projeksiyonunu güçlendirme hamlesi olarak görülürken, bu durum Çin ve Rusya gibi diğer küresel güçlerin de bölgeye yönelik stratejilerini gözden geçirmesine neden oluyor. BM, büyük güçler arasındaki bu rekabetin Orta Doğu sahasına taşınmasının, bölge halkları için büyük riskler barındırdığı konusunda uyarıyor.

Ekonomik açıdan bakıldığında, Basra Körfezi’ndeki herhangi bir istikrarsızlık, küresel petrol fiyatlarında ani dalgalanmalara ve tedarik zincirlerinde kırılmalara yol açma potansiyeli taşıyor. BM, ekonomik istikrarın siyasi istikrara bağlı olduğunu belirterek, askeri hareketliliğin küresel piyasalar üzerindeki spekülatif etkilerine de dikkat çekiyor. Güvenlik uzmanları, bölgedeki askeri varlığın bu denli yoğunlaşmasının, caydırıcılıktan ziyade bir “çatışma mıknatısı” işlevi görebileceğinden endişe ediyor.

Sonuç olarak, Birleşmiş Milletler’in dile getirdiği “gerçekten çok endişeliyiz” ifadesi, bölgedeki durumun ciddiyetini özetleyen en net açıklama olarak kayıtlara geçti. USS Abraham Lincoln’ün bölgedeki varlığı ve buna eşlik eden diğer askeri unsurlar, Basra Körfezi’ni uluslararası politikanın en hassas noktası haline getirmiş durumda. BM, önümüzdeki süreçte taraflar arasında arabuluculuk faaliyetlerini artırmayı ve bölgedeki askeri hareketliliği yakından izlemeyi sürdüreceğini duyurdu. Dünya kamuoyu, bu askeri yığılmanın bir çatışmaya mı yoksa yeni bir diplomatik sürece mi evrileceğini yakından takip ediyor.